40 milyon insanı etkileyecek 100 yıllık barajı boşaltacaklar

Amerika Birleşik Devletleri tarihinin en büyük su ve çevre krizi, ülkenin can damarı olan Colorado Nehri üzerinde patlak verdi.

Ülkenin en büyük 2 devasa rezervuarı olan Powell Gölü ve Mead Gölü’nün su seviyeleri tarihi ve kritik derecede düşük seviyelere gerilerken, bilim dünyası radikal, çılgınca ama artık kaçınılmaz görünen bir soruyu tartışmaya açtı: "Aşağı havzadaki Mead Gölü’nü kurtarmak için koskoca Powell Gölü tamamen boşaltılırsa ne olur?"

Alınacak bu tarihi karar, Arizona, California ve Nevada başta olmak üzere Yukarı ve Aşağı Colorado nehir havzalarında yaşayan yaklaşık 40 milyon insanın günlük su tedarikini ve bölgenin tüm enerji altyapısını doğrudan etkileyecek güçte.

1950'lerin kafasıyla yapılan baraj artık işe yaramıyor

Glen Canyon Enstitüsü Program Direktörü Zanna Stutts, sistemin kalbinde yer alan Glen Canyon Barajı’nın artık miyadını doldurduğunu şu sert sözlerle ifade ediyor:

"Eğer bir adım geri çekilip 'Glen Canyon Barajı neden inşa edildi? Hâlâ işe yarıyor mu?' diye düşünme cesaretini gösterirsek, dürüst cevabımız hayır olur. Bu baraj, nehir hidrolojisinin 1950’lerdeki anlayışıyla tasarlandı.

2000 yılından beri nehir akışlarının ortalama %20 azaldığını görüyoruz. Mühendislerin planlama aşamasında hiç hesaba katmadığı, iklim krizinin yarattığı devasa bir su kıtlığı gerçeğiyle karşı karşıyayız."

Şu anda Powell Gölü’nün sadece %23 ila 24'ü dolu ve su yüzeyi yüksekliği 3.527 fite kadar gerilemiş durumda. Eğer seviye 3.490 fitin altına düşerse baraj artık hidroelektrik üretemez hale gelecek. 3.370 fitin altında ise su tamamen sıkışacak ve baraj altyapısında alttan tahliye deliği olmadığı için dipteki 6 milyon dönüm-ayaklık hayati su havzada esir kalacak.

Acil önlemler sadece "günü kurtarıyor"

Su Kaynakları Yönetimi Bürosu, barajın tamamen işlevsiz kalacağı "fiili ölü havuz" seviyesi olan 3.500 fitin üzerinde kalabilmek için adeta zamana karşı yarışıyor. Yıllık su salınımı 1,48 milyon akre-feet azaltıldı ve yukarıdaki Flaming Gorge Rezervuarı’ndan acil olarak 1 milyona yakın akre-feet su Powell'a kaydırıldı.

Bu pansuman tedbirlerle gölün Nisan 2027'ye kadar 3.500 fit eşiğinin üzerinde tutulması ve seviyenin 54 fit yükselmesi öngörülüyor. Ancak uzman Stutts, bunun uzun vadeli bir strateji değil, sadece "sorunu bir yıl daha ertelemek" olduğunu vurguluyor ve ekliyor: "Doğanın bize ne getireceğine, kar örtüsüne bel bağlayarak yönetim yapamayız. Gerçekçi olmalıyız."

Barajın tabanı delinecek, Colorado özgür kalacak

Peki, çözüm ne? Masadaki en güçlü senaryo; Phoenix, Tucson, Los Angeles, San Diego ve Las Vegas gibi dünya devlerinin su kaynağı olan Mead Gölü'nü ayakta tutmak için Powell Gölü’nü feda etmek.

Önerilen plana göre, Glen Canyon Barajı'nın tabanının etrafına devasa tüneller açılacak. Böylece Colorado Nehri, şu anda Powell Gölü olan yapay havzadan serbestçe akarak doğrudan Büyük Kanyon üzerinden aşağıya, Mead Gölü'ne gönderilecek. Sistem tamamen "nehir akışlı" özgür bir yapıya kavuşturulacak, baraj ise sadece ekstrem kriz anları için boş bir acil durum deposu olarak yerinde bırakılacak.

Tekne iskeleleri karaya oturdu, ziyaretçiler şokta

Bu radikal dönüşüm barajdaki hidroelektrik üretimini tamamen bitirecek olsa da, doğa zaten bu kararı insanlıktan önce vermiş durumda. Bölgeyi ziyaret eden turistler ve yerel halk, kuraklığın boyutları karşısında dehşete düşüyor. Göldeki ünlü Lone Rock kayalığının bir adadan yarımadaya dönüşmesi, suyun çekilmesiyle limanların yakınında yeni adacıkların belirmesi krizin en net kanıtı.

Bölge sakinlerinden Jaden Games, "Umarım alınacak kararlar geçmişteki bol sulu günlerin arzularına odaklanmak yerine, son 20 yıldır gördüğümüz kar örtüsündeki sürekli düşüşü ve bilimin gerçekliğini yansıtır" diyerek durumun vahametini özetliyor.

Yukarı ve Aşağı Havza eyaletleri, mevcut su yönergelerinin yıl sonunda dolacak olması nedeniyle acil olarak yeni bir yönetim planı üzerinde pazarlıklarını sürdürüyor. Eğer yüzyılın mühendislik kararından "barajın tamamen devre dışı bırakılması" sonucu çıkarsa, projenin hayata geçmesi için ABD Kongresi’nin resmi onayı gerekecek.