ABD’nin gizli geçiş planı! Apache helikopterlerinin görevi ne? Neler oluyor?

“Hürmüz’e doğru ilerleyen küçük tekneler var mı? Füze fırlatma rampaları ortaya çıkıyor mu? Bir köyden Şahid tipi insansız hava araçları havalanıyor mu? ABD kuvvetleri esasen gemilerin önündeki tehditleri tespit eden bir algılama katmanı oluşturuyor. Bunu da başarılı bir şekilde yapıyor.”

Ayrıca uzmanlara göre bu sistem sayesinde gemiler doğrudan askerî eskort altında olmadan da belirli ölçüde koruma elde ediyor.

ABD HASSAS BİR ÇİZGİDE İLERLİYOR

Washington yönetimi, bölgede oldukça dikkatli bir politika yürütüyor. ABD ordusu teknik olarak ticari tankerler için resmî ve tam kapsamlı bir eskort görevi üstlenmiyor. Bryan Clark, tam kapsamlı bir askeri eskortun çok daha farklı bir operasyon anlamına geldiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: 

“Gerçek bir savunma eskortu, savaş gemilerinin bölgeye konuşlandırılmasını ve ticari gemiler için doğrudan koruma görevi yürütmesini gerektirir. ABD şu an için bu çizgiyi aşmak istemiyor.” 

‘BU DAHA ÇOK MELEZ BİR MODEL’

ABD'nin doğrudan askerî eskort vermek yerine istihbarat, gözetleme ve yönlendirme desteği sağlaması yeni bir deniz güvenliği doktrininin habercisi mi, yoksa mevcut koşullara özgü geçici bir çözüm mü? 

Bunun daha çok melez bir model olduğunu, hem tehdit ortamının dayattığı bir doktrin uyarlaması hem de koşullara özgü geçici bir çözüm niteliği taşıdığının altını çizen Oral Toğa, “ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, doğrudan eskort yapmadığını; gemilere danışmanlık sunduğunu ve trafiği radarlar ile dronlar üzerinden izleyerek güvenli geçişe yardımcı olduğunu vurguluyor. Erken ihbar görevi gören E-2D uçakları ve AEGIS komuta-kontrol sistemiyle donatılmış gemiler, boğazın dışından, mesafeli ama doğrudan bir koruma örtüsü oluşturuyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nde konuşlu 82’nci Hava İndirme Tümeni’ne bağlı AH-64 Apache helikopterleri ise gemilere havadan yönlendirme sağlıyor” dedi.

“1980'lerin Earnest Will konvoy modelinden farklı olarak burada, gemilerin yanında muhrip bulundurmak yerine sensör eksenli bir koruma tercih ediliyor” diyen, önemli detaylar paylaştı:

-- Çünkü ucuz dronlar, mayınlar ve gemisavar füzeleri, 33 kilometre genişliğindeki bir boğazda kıyıya yakın savaş gemileri bulundurmayı orantısız ölçüde riskli hâle getiriyor. Bu modelin kalıcı bir doktrine dönüşüp dönüşmeyeceği, tekrarlanabilirliğine bağlı olacak

.-- İran açısından ise bu yaklaşım, paradoksal biçimde işine geliyor. Yabancı savaş gemilerinin kendi iddia ettiği sularda konvoy yürütmesinin yaratacağı prestij kaybından kaçınılmış oluyor. Tahran, kendi koordine ettiği koridor üzerinden kontrol anlatısını koruyabiliyor ve doğrudan temas düşük tutulduğu için tırmanma eşiği aşınmıyor. İran, ABD'nin yakın eskorttan kaçınmasını, Washington'ın risk ve kayıp hassasiyetinin bir göstergesi olarak okuyor ve bunu zorlama hesabına dâhil ediyor.

HELİKOPTERLER OPERASYONUN MERKEZİNDE YER ALIYOR

Operasyonlarda en kritik rolü ise askerî helikopterler üstleniyor. Uzmanlara göre helikopterler, İran kıyılarından gelebilecek tehditleri erken tespit edebilecek yüksekliklerde görev yapabiliyor. Bu sayede deniz seviyesinde ilerleyen gemilere göre çok daha geniş bir görüş alanına sahip oluyorlar. Bryan Clark, helikopterlerin bu tür görevler için özel eğitim aldığını belirterek şunları söyledi: 

“Bu platformlar normalde tankları ve kara araçlarını tespit etmek için eğitiliyor. Ancak aynı sistemler teknelere ve insansız hava araçlarına karşı da etkili şekilde kullanılabiliyor.”

Helikopterlerin gerektiğinde insansız hava araçlarını düşürebilme kabiliyetine sahip olduğu da belirtiliyor. Uzmanlar, son dönemde ABD'nin İran bağlantılı unsurlara karşı gerçekleştirdiği bazı ‘meşru müdafaa’ operasyonlarının arkasında da bu durumun bulunabileceğini değerlendiriyor.

APACHE HELİKOPTERLERİ KRİTİK GÖREVLER ÜSTLENİYOR

“Operasyonların merkezinde Apache helikopterleri yer alıyor” diyen Oral Toğa, önemli bilgiler paylaştı:

-- Direk üzerine yerleştirilen AN/APG-78 Longbow radarı ile elektro-optik ve kızılötesi sensörlerin birleşimi, çok sayıda teması hızla tespit edip sınıflandırma ve önceliklendirme imkânı veriyor; bu da küçük tek yönlü saldırı dronlarına ve hızlı hücumbotlara karşı helikopteri etkili bir avcı unsuruna dönüştürüyor. 4 Mayıs’ta Apache ve MH-60 Seahawk helikopterleri, ticari gemileri tehdit eden altı İran botunu imha etti. Helikopter katmanının asıl değeri, karar süresini sıkıştırması ve savunma çevresini ufuk ötesine taşımasında yatıyor.

-- Tahran, güney yaklaşımındaki bu hava şemsiyesine doğrudan itiraz etmeyerek üç şeyi hedefliyor: Birincisi, hâlâ sürdürmek istediği ateşkes çerçevesini bozacak ve daha ağır bir karşılığı davet edecek bir tırmanıştan kaçınıyor. İkincisi, kendi kuzey koridorunu ve geçiş düzenini koruyor. Üçüncüsü, bir gözlem penceresi kazanıyor. Asıl çıkarım hedefi de bu gözlemde yatıyor.

-- İran, bu temasları ABD'nin angajman kurallarını, istihbarat-gözetleme imzalarını, tepki sürelerini, helikopterlerin uçuş irtifasını, devriye düzenini ve iki hat arasındaki çizgiyi haritalandırmak için kullanıyor. Bu, rakibin kırmızı çizgilerini ve tolerans eşiğini ölçerek kendi asimetrik taktiklerini ince ayara tabi tutmaya yönelik, mekanizma düzeyinde bir istihbarat toplama faaliyeti olarak görülebilir.

GİZLİ HABERLEŞME AĞLARI KULLANILIYOR OLABİLİR

Ayrıca güvenlik çevrelerinde, ABD’nin ticari gemilere yönelik özel iletişim protokolleri geliştirmiş olabileceği de konuşuluyor. Buna göre bazı ticari gemilere özel telsiz sistemleri veya şifreli haberleşme ekipmanları sağlanmış olabileceği değerlendiriliyor. Böylece İran tarafından yapılabilecek elektronik dinleme faaliyetlerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Geçiş yapan ticari gemilerin büyük bölümü İran kıyılarından mümkün olduğunca uzak durmaya çalışıyor. Bu nedenle gemiler genellikle Umman kıyılarına yakın bir rota izliyor. Bu güzergâh aynı zamanda İran kaynaklı mayın tehdidinden kaçınmak için de tercih ediliyor.

Denizcilik uzmanları, ABD desteği alan gemilerin büyük bölümünün muhtemelen Amerikan bayrağı taşıyan veya ABD ile yakın ilişkili şirketlere ait gemiler olduğunu belirtiyor. Ayrıca Japonya ve Güney Kore gibi Washington'un yakın müttefikleriyle bağlantılı ticari gemilere de öncelik tanınabileceği ifade ediliyor.

Tüm bu gelişmeler akla şu soruyu getiriyor: Hürmüz Boğazı'nda savaş öncesinde günlük yaklaşık 135 gemi geçerken bugün çok daha sınırlı bir trafik söz konusu. Bu süreç, küresel enerji ticaretinde kalıcı rota değişikliklerine ve Hürmüz'ün stratejik öneminin zamanla azalmasına yol açabilir mi?