Akıllı moleküller, immünoterapiler, manyetik şapkalar...

Hazan Aköz Işık/hazan.akoz@hurriyet.com.tr

Oluşturulma Tarihi: Haziran 14, 2026 07:00

Dünyanın en büyük onkoloji kongresi kabul edilen Amerikan Klinik Onkoloji Derneği’nin (ASCO) yıllık toplantısı 29 Mayıs-2 Haziran tarihleri arasında Şikago’da yapıldı. 40 binin üzerinde sağlık personelinin takip ettiği etkinlikte öne çıkan kanser tanı ve tedavisindeki çalışmaları bu toplantıya katılan Acıbadem Maslak Hastanesi tıbbi onkoloji uzmanı Prof. Dr. Gökhan Demir anlattı.

‘İki kat daha etkili’

PANKREAS

◊Yeni geliştirilen ‘daraxonrasib’ adlı bir molekülün pankreas kanserinde kemoterapiden iki kat daha etkili olduğu gösterildi. Pan-RAS mutasyonunun tedavisinde kullanılan bu molekül henüz Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi’nden (FDA) onay almadı ama bu kanser türünde önemli bir adım oldu. Pan-RAS mutasyonu olan tümör grubunda muhtemelen bu akıllı molekül kullanılacak. Hatta şimdiden kalınbağırsak ve akciğer kanserinde bununla alakalı çalışmalar yapılıyor.

‘Sağ kalım yüksek’

AKCİĞER

◊RET füzyonu (RET geninin kontrolsüz hücre büyümesine yol açması) olan akciğer kanserinde ‘selpercatinib’ adındaki yeni akıllı molekül kemoterapiye oranla ciddi bir sağ kalım oranı gösterdi. Akciğer kanserinde yeni bir hedefli tedavinin işin içine girmesiyle yeni bir silah daha elde ettik.

◊Vücudun doğal bağışıklık sisteminin güçlendirilerek kanserle savaşmasını sağlayan immünoterapiler son yıllarda akciğer kanserinde etkin kullanılıyor. Şimdi yeni bir molekül onay aldı. Bu biyolojik ajan bir taraftan immünoterapi yapıyor, diğer yandan tümörün yeni damar yapmasını sağlayan ‘vasküler endotelyal büyüme faktörü’nü (VEGF) bloke ediyor. ‘Ivonescimab’ adındaki bu molekülü Çinliler geliştirdi ve akciğer kanserinin farklı türlerinde etkili olduğu gösterildi. Ölümleri yüzde 34 oranında azalttığı belirtildi.

‘Hap şeklinde kullanılıyor’

MEME

◊Hormon reseptör pozitif tümörlerde östrojen reseptörünü hedefleyen yeni bir hormonal terapi tespit edildi. Hap şeklinde kullanılıyor ve östrojen reseptörünü parçalayarak etki ediyor. Erken evre meme kanserlerinde kemoterapi kullanımını önemli ölçüde azaltabilir.

‘Tekrarlama riski düşüyor’

MESANE VE MİDE

◊‘Durvalumab’ denen bir immünoterapi ajanının ameliyat sonrası koruyucu olarak kullanılması mesane kanserinde hastalığın tekrarlama riskini önemli ölçüde azaltıyor. Akciğer kanserinde de kullanılan bir immünoterapi ajanı bu.

◊Mide kanserlerinin yüzde 20’sinde görülen insan epidermal büyüme faktörü reseptörü 2 (HER2) pozitif tümörleri hedefleyen yeni bir molekül geliştirildi. Etkin bir tedavi seçeneği yarattı.

‘Anti-androjen terapi’

PROSTAT

◊Yüksek riskli prostat kanserinde ‘apalutamid’ denen bir akıllı molekül bulundu. Kadınlarda östrojen reseptörü nasıl meme kanserinin büyümesine yol açıyorsa erkeklerde de androjen, yani erkeklik hormonu reseptörü aynı etkiye sahip. O reseptörü bloke eden anti-androjen bir hormonal terapi bu. Yüksek riskli prostat kanserinde önemli bir ek kontrol sağladığı gösterildi. Hap olarak kullanılıyor.

‘Yön değiştiren elektrik akımı’

BEYİN

◊Manyetik alan tedavilerinin beyin tümörlerinde faydasını gösteren araştırmalar vardı. Bir şapka gibi başa takılan bir cihaz düşünün ve yanınızda şapkaya bağlı bir çanta taşıyorsunuz. Kafa derisinde yön değiştiren elektrik akımı sağlıyor. Glioblastoma adlı beyin kanserlerinde kontrolü artırdığına dair çalışmalar var. Bu yöntem FDA tarafından da onaylı.

Başka hangi başlıklar vardı?

◊ İleri evre kanserlerde kanda dolaşan tümör DNA’sının genetik yapısının sürekli takip edilmesi gündeme geldi. Radyolojik ilerleme olmadan tümörün genetik yapısının değiştiğinin saptanmasına ve ona göre tedavinin değiştirilmesine yönelik bir çalışma bu.

◊ RNA aşıları konusunda standart değiştiren büyük ölçekli çalışmalar çıkmadı. Ama özellikle kolon ve akciğer kanserlerinde faydalarını gösteren küçük ölçekte araştırmalar sunuldu.

◊ Zayıflama ilaçlarının meme kanseri riskini azaltabileceği konuşuldu. Ancak nadiren de olsa bu iğnelerin medüller tiroit kanseri riskini artırabileceğini gösteren araştırmalar vardı. Bu ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalı.