‘Arkadaşım eşek’ ormanı koruyor,

Hazan Aköz Işık - Ece ALTIKULAÇ

Oluşturulma Tarihi: Nisan 19, 2026 11:54

Şempanze toplulukları arasındaki çatışmalar davranışlarımızın evrimsel köklerine dair ipuçları verebilir... Eşekler kuru otları yiyerek orman yangınlarını önlemek konusunda etkili olabilir... Bu haftaki haberlerimiz arasında barınaktaki dostlarımız için hayata geçirilen ‘Sevgi Çerçeveleri’ projesi de var.

Türleri izlemek için kullanılıyor

Biliminsanları uzun zamandır sudan ve topraktan DNA elde ediyorlar ama artık havayı da genetik bilgi kaynağı olarak görmeye başladılar. Son 10 yılda araştırmacılar, havadaki DNA’yı nasıl ölçeceklerini ve bunu ekosistem hakkında bir tablo oluşturmak için nasıl kullanacaklarını öğreniyorlar. Nature dergisinde yayımlanan çalışmaya göre havadaki DNA tek tek türleri izlemek için kullanılıyor; istilacı türleri veya biyolojik silah saldırılarını tespit etmenin bir yolu olarak deneniyor. Doğayı koruma çabalarının başarısını değerlendirmek için test ediliyor. Hatta insanları tanımlamak için de başvuruluyor.

Uzun kulaklı dostlarımız şimdi de korucu oldu

İspanya’da bir grup sevimli ‘itfaiyeci’ ormanları arazide dolaşıp bitkileri yiyerek koruyor. National Geographic’in haberine göre ülkenin bazı bölgelerinde eşekler kuru bitki örtüsünü temizleyerek orman yangınlarını önlemeye yardımcı oluyor. Bu yaklaşımın; kuraklık, yıkıcı sıcak dalgaları ve kuru bitki örtüsünün birikmesi nedeniyle orman yangınlarının binlerce dönüm araziyi yakabileceği Doñana Milli Parkı da dahil olmak üzere yüksek riskli bölgelerde şimdiden olumlu sonuçlar verdiği belirtiliyor. Geçen yıl tıpkı ülkemizde olduğu gibi İspanya’da da büyük orman yangınları yaşanmıştı. Bu tehdide karşı eşeklerin ormanı devriye gezmesi yavaş ama etkili bir strateji sunuyor.

Bu karelerde sevgi var

Boş fotoğraf çerçevelerini değerlendirmenin en güzel yolu… ‘Sevgi Çerçeveleri’ projesi kapsamında Kurtaran Ev barınaklarında yuva bekleyen patili dostların fotoğrafları bugünlerde English Home çerçevelerinin içinden bize gülümsüyor. Her çerçevenin üzerinde bir karekod var. Mağaza ziyaretçileri karekodu telefonlarıyla okutarak sahiplenme sürecine ve hayvanların bilgilerine doğrudan erişebiliyor. Bu sayede yuva bekleyen hayvanların hikâyelerini görünür kılan marka ‘satın alma, sahiplen’ mottosunun da altını çiziyor.

Şempanzelerin iç savaşı incelendi

Uganda’nın Kibale Milli Parkı’ndaki iki şempanze grubu yıllar boyunca tek bir topluluk olarak yaşadı; birbirlerinin tüylerini taradılar ve etkileşim kurdular. Sonra birdenbire gruplardan biri diğerine saldırdı ve yıllarca süren kanlı bir iç savaş başladı. Teksas Üniversitesi’nden araştırmacıların Science dergisinde yayımladığı yeni çalışma, bu bölünme ve ardından gelen şiddeti ilk kez ayrıntılı biçimde belgeledi. Araştırmacılara göre artan yiyecek ve üreme rekabeti sosyal bağları zayıflatmış olabilir. Ayrıca bu çalışma insan toplumlarında görülen işbirliği, empati, yas, rekabet ve şiddet gibi davranışların evrimsel köklerine dair güçlü ipuçları verebilir. İnsanlarla şempanzeler arasında DNA’nın yaklaşık yüzde 98-99’unun ortak olması, davranışsal benzerliklerin de tesadüf olmadığını düşündürüyor.