Deprem uzmanları nokta atışı konum verdi: En tehlikeli fay buradaymış

Depremlerin "ne zaman" meydana geleceği sorusu gizemini korumaya devam ederken, bilim dünyasından heyecan verici ve çığır açan bir haber geldi. Kaliforniya Üniversitesi (UCR) araştırmacıları, felaketin zamanını veremeseler de "tam olarak nerede" patlak vereceğini tespit eden devrim niteliğinde bir yöntem geliştirdi.

KİLİTLENMİŞ FAYLARA NOKTA ATIŞI YAPILACAK

UCR jeofizikçileri Gareth Funning ve Axel Periollat liderliğinde yürütülen çalışmada, tektonik plakaların yıllarca sessizce gerilim biriktirdiği "kilitli bölgeler" haritalandırıldı. Geliştirilen özel algoritma ve GPS verileri sayesinde, fay hattının hangi noktasının sürtünmeye karşı direnç gösterip devasa bir enerji depoladığını ortaya çıkarmak artık mümkün.

Sistemin başarısı ilk olarak Rusya'daki Kamçatka Yarımadası'nda gerçekleşen devasa sarsıntıda test edildi. Deprem öncesi GNSS ölçümlerini analiz eden ekip, fayın tam olarak kırıldığı ve enerjinin boşaldığı noktanı önceden biriken gerilim alanıyla birebir örtüştüğünü kanıtladı.

UZMANLAR KONUM VERDİ İNCELEMEYE ALDI

Çalışmalarını 8,5 üzerindeki yıkıcı depremlere ve dev tsunamilere yol açan "dalma-batma" bölgelerine yoğunlaştıran araştırmacılar; Japonya, Meksika, Yeni Zelanda ve Kaliforniya'daki Hayward Fay Hattı’nı mercek altına aldı. En büyük engel ise verilerin yetersiz olduğu okyanus tabanları. Bilim insanları bu sorunu deniz tabanına yerleştirilen özel akustik cihazlar ve yeni uydu teknolojileriyle aşmaya çalışıyor.

RİSKLİ BÖLGELER İÇİN TARİHİ ADIM ATILDI

Uzmanlar, bu yöntemin bir zaman tahmini yapmadığını veya tsunaminin boyutunu ölçmediğini, ancak riskli bölgelerin önceden belirlenmesi açısından tarihi bir adım olduğunu vurguluyor.

Funning, "Depremler meydana geldiklerinde manşetlere taşınır, ancak yıllar öncesinden fay hattı sessizce gerilim biriktirir. Bu gerilim ölçülebilir," derken; hazırlığın hayati önemine dikkat çekerek "İçinizin rahat etmesi, depremin tam olarak ne zaman olacağını tahmin edebileceğimize inanmaktan kaynaklanmamalı. Özellikle Güney Kaliforniya'da yaşadığımız yerde, mesele 'olacak mı' değil, 'ne zaman olacak' meselesi. Hazırlığın yerini hiçbir şey tutamaz." ifadelerini kullandı.

Araştırmacılardan Periollat ise keşfin potansiyelini "Nispeten sınırlı bir veri kümesine dayanarak, gerilimin nerede biriktiğine dair bir fikrimiz vardı. Bu yaklaşımın bu kadar iyi sonuç vermesi, gerçek bir potansiyele sahip olduğunu doğruladı." sözleriyle özetledi. Periollat ayrıca "Kesin olarak ne zaman olacağını tahmin edemesek bile, büyük depremlerin nerede meydana gelme olasılığının yüksek olduğunu belirleyebiliriz. Daha iyi gözlemler ve sürekli izleme ile Dünya'nın en tehlikeli fay hatları hakkında çok daha fazla şey öğrenebiliriz" değerlendirmesinde bulundu.