Dev markaların gözü Tokat'taki tarlalarda: Servet çoğaltıyor

Akdeniz havzasının antik bitki türlerinden biri olan ve halk arasında "mis zambak" ya da "beyaz zambak" olarak bilinen akzambak (Lilium candidum), estetik görünümünün yanı sıra sanayi, tıp ve kültür alanlarındaki fonksiyonel özellikleriyle ticari değerini koruyor. Türkiye’de hem doğal yayılış alanları korunan hem de tarımsal üretimi yapılan bu çok yıllık soğanlı bitki, yüksek ekonomik potansiyele sahip niş ürünler arasında yer alıyor.

EGE VE AKDENİZ'DE YOĞUNLAŞIYOR 

Botanik verilerine göre akzambak, Türkiye’de en çok Akdeniz iklim kuşağının hakim olduğu bölgelerde uyum gösteriyor. Doğal yabanıl popülasyonu ağırlıklı olarak Ege ve Batı Akdeniz’in maki bitki örtüsü içinde ve kayalık yamaçlarında bulunuyor. İzmir'in Karaburun, Seferihisar ve Urla gibi kıyı ilçeleri ile Muğla, Aydın, Antalya ve Balıkesir dağlık arazileri, bitkinin doğada kendiliğinden yetiştiği başlıca alanları oluşturuyor.

TİCARİ ÜRETİM MERKEZLERİNİ TOKAT VE İZMİR OLUŞTURUYOR 

Akzambağın endüstriyel ve kesme çiçek sektörü için yapılan tarla üretimi ise belirli merkezlerde kümeleniyor. Tokat ve Amasya çevresi, Türkiye’deki kültür zambağı soğanlarının geleneksel üretim ve dağıtım merkezi olma özelliğini taşıyor. Ege'de ise İzmir’in Karaburun yarımadasında yerel üreticiler tarafından ticari amaçlı ekimi gerçekleştiriliyor. Karadeniz Bölgesi’nde ise Bartın, mikroklima özellikleri sayesinde mis zambak üretimi yapılan bir diğer nokta olarak öne çıkıyor.

FARKLI SEKTÖRLERDE HAM MADDE OLARAK KULLANILIYOR 

Büyük, saf beyaz çiçekleri ve yoğun parfümsü kokusuyla karakterize olan akzambak, farklı sektörlerde ham madde olarak değerlendiriliyor:

Kozmetik ve esans sanayisi:

Çiçeklerinden elde edilen uçucu yağlar, lüks parfüm markaları tarafından alt ve orta nota bileşeni olarak kullanılıyor. Cilt kremleri ve sabun üretiminde de koku verici olarak yer alıyor.

Kesme çiçekçilik ve peyzaj:

Beyaz renginin taşıdığı sembolik anlamlar nedeniyle düğün, nişan ve özel gün aranjmanlarında kesme çiçek olarak talep görüyor. Park ve bahçe peyzajlarında da estetik amaçlı tercih ediliyor.

Geleneksel tıp:

Bitkinin çiçekleri zeytinyağı veya alkol içinde bekletilerek cilt üzerindeki deformasyonlar, yanıklar ve lekeler için geleneksel solüsyonlar hazırlanmasında; toprak altındaki soğanları ise ezilerek lapa halinde haricen kullanılıyor.

BAKANLIK İZNİYLE ÇOĞALIYOR 

Biyokaçakçılık mevzuatı kapsamında, doğada kendiliğinden yetişen yabanıl akzambakların sökülmesi, toplanması ve ticarete konu edilmesi Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yasaklanmış durumda. Piyasada ve sanayide kullanılan akzambak tedariki, yalnızca bakanlık izniyle tarlalarda özel olarak çoğaltılan kültür soğanlarından elde edilen bitkilerle sağlanıyor.