Dünya alarmda! En riskli grup bebekler ve gençler... Menenjit salgını mı var?

1/15

Adölesan ve genç erişkinlerde genel taşıyıcılık oranı yükseliyor

Meningokok hastalığı, Neisseria meningitidis adlı bakterinin neden olduğu, nadir görülmesine rağmen hızlı ilerleyebilen ve ciddi sonuçlara yol açabilen bir enfeksiyondur. Bu bakteri genellikle nazofarenkste yani boğazın arka kısmında bulunur ve çoğu zaman herhangi bir belirtiye neden olmadan taşınabilir.

2/15

Toplumda genel taşıyıcılık oranı yüzde 5–10 civarındayken, özellikle adölesan ve genç erişkinlerde bu oran yüzde 20–30’a kadar çıkabilmektedir. Buna rağmen invaziv hastalık yalnızca taşıyıcı bireylerin küçük bir kısmında gelişir.

3/15

Kalabalık kapalı alanlarda bulaş riski artıyor

Meningokok bakterisi esas olarak damlacık yoluyla bulaşıyor. Öksürük ve hapşırıkla yayılan solunum damlacıkları, öpüşme, ortak eşya kullanımı ve sigara veya elektronik sigara paylaşımı bulaşta önemli rol oynar.

4/15

Bununla birlikte meningokok, influenza gibi yüksek bulaşıcılığa sahip değildir; bulaş için genellikle uzun süreli ve yakın temas gereklidir. Bu nedenle hastalık çoğunlukla aynı evde yaşayan bireyler, yurt ortamındaki öğrenciler veya kalabalık kapalı alanlarda uzun süre vakit geçiren kişiler arasında görülür.

5/15

En riskli gruplar; bebekler ve genç erişkinler

Epidemiyolojik açıdan bakıldığında, meningokok hastalığı belirli yaş gruplarında daha sık ortaya çıkıyor. Bebekler ve 15–25 yaş arası genç erişkinler en riskli grupları oluşturur.

Özellikle üniversite öğrencileri, hem artmış taşıyıcılık oranı hem de yoğun sosyal temas nedeniyle dikkat çekmektedir. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde hastalık gelişme riski belirgin şekilde artar.

6/15

'Menenjit' ve 'meningokoksemi' şeklinde kendini gösteriyor

Klinik olarak meningokok hastalığı 'menenjit' ve 'meningokoksemi' olarak iki ana tablo ile kendini gösteriyor. Menenjit durumunda ateş, baş ağrısı, ense sertliği ve ışığa hassasiyet gibi bulgular ön plandadır.

7/15

Meningokoksemi ise bakterinin kana geçmesiyle oluşur ve daha ağır seyirlidir. Bu tabloda ateş, halsizlik, hipotansiyon ve özellikle basmakla solmayan mor döküntüler görülür. Hastalık bazı durumlarda saatler içinde ilerleyebilir ve yaşamı tehdit eden sonuçlara yol açabilir.

8/15

Türkiye’de özellikle serogrup W ön planda yer alıyoır

Meningokok bakterisi kapsül yapısına göre farklı serogruplara ayrılıyor. Günümüzde 12’den fazla serogrup tanımlanmış olmakla birlikte, hastalığa en sık neden olanlar A, B, C, W ve Y serogruplarıdır. Bu serogrupların dağılımı coğrafi bölgelere göre değişiklik göstermektedir.

9/15

Avrupa’da serogrup B daha yaygınken, Türkiye’de özellikle serogrup W ön plandadır. Bu durum, uluslararası seyahatler, özellikle hac ve umre gibi toplu organizasyonlar ve aşılama politikaları ile ilişkilidir.

10/15

İngiltere’deki vakalar salgın değil, sınırlı bir küme

Son zamanlarda İngiltere’de, özellikle Kent ve Canterbury bölgesinde meningokok vakalarının kümelendiği bildirildi. Bu durum geniş çaplı bir salgın olarak değil, sınırlı bir “küme” olarak değerlendiriliyor ve vakaların çoğunun serogrup B ile ilişkili olduğu görüldü.

Bu tür lokal kümelenmeler, meningokok hastalığının genellikle geniş çaplı pandemiler yerine belirli sosyal ağlar içinde yayıldığını gösteriyor.

11/15

Yayılımlar sınırlı kalır

Bu noktada önemli bir soru ortaya çıkıyor: İngiltere’de görülen bu vakalar Türkiye’ye yayılabilir mi?

Teorik olarak, taşıyıcı bireylerin uluslararası seyahatleri yoluyla bakterinin farklı ülkelere taşınması mümkündür. Ancak meningokokun bulaşması için yakın ve uzun süreli temas gerektiğinden, bu tür yayılımlar genellikle sınırlı kalır.

12/15

Mevcut epidemiyolojik veriler, İngiltere’deki vakaların Türkiye’de geniş çaplı bir artışa yol açtığını göstermemektedir. En olası senaryo, uygun koşullar oluştuğunda küçük ve lokal kümelenmelerin ortaya çıkmasıdır.

13/15

En etkili yöntem aşılama

Meningokok hastalığından korunmada en etkili yöntem aşılamadır. Günümüzde iki temel aşı grubu bulunmaktadır: MenACWY ve MenB aşıları. MenACWY aşısı, A, C, W ve Y serogruplarına karşı kapsül temelli konjuge bir aşı olup hem bireysel koruma sağlar hem de bakterinin taşınmasını azaltarak toplum bağışıklığı oluşturur.

MenB aşısı ise kapsülün insan dokularına benzerliği nedeniyle protein temelli olarak geliştirilmiştir ve özellikle bireysel koruma sağlar.

14/15

Genç erişkinler ve risk altındaki bireyler için aşılamanın önemi artıyor

Aşılama stratejileri ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor. Örneğin İngiltere’de MenB aşısı bebeklik döneminde rutin olarak uygulanırken, MenACWY aşısı ergenlik döneminde uygulanarak taşıyıcılığın azaltılması hedeflenir.

15/15

Türkiye’de ise meningokok aşıları rutin ulusal aşı programında yer almıyor, daha çok risk gruplarına ve özel durumlara göre öneriliyor. Ancak mevcut epidemiyolojik veriler göz önüne alındığında, özellikle genç erişkinler ve risk altındaki bireyler için aşılamanın önemi giderek artıyor.