Dünya yeni bir Soğuk Savaş dönemine girdi

Beyaz Saray'a yakın Axios haber ajansına göre İran ve ABD-İsrail koalisyonu arasındaki savaş artık finansal yaptırımlar ve donanma müdahaleleriyle süregelen bir askeri teyakkuz evresine girdi.

Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık yakın zamanda çözülecek gibi görünmüyor.

Tüm ülkelerin enerji fiyatlarını etkileyen bu durum Axios'a göre dünyayı yeni bir Soğuk Savaş dönemine soktu.

Enerji fiyatlarının aylarca yüksek kalacağı tahmin edilirken her an sıcak bir çatışma çıkma ihtimali de Sovyetler ve ABD arasındaki soğuk savaş havasını 2026'ya taşıdı.

YENİDEN SOĞUK SAVAŞ

ABD'li yetkililer ülkenin ne savaşla ne de anlaşmla çözülebilecek donmuş bir çatışma sarmalına sürüklenmesinden endişe duyuyor.

Bu senaryoda ABD güçlerinin bölgede uzun süre kalması ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesi bekleniyor.

Taraflar şu an karşı tarafın ilk hamleyi yapmasını ya da geri adım atmasını bekliyor.

Başkan Trump yeni askeri saldırılar düzenlemek ile finansal yaptırımların İran'ı müzakereye zorlamasını beklemek arasında kararsız kaldı.

Trump'ın yakın çevresinde isimler, Trump'ın kendilerine "İran'ın anladığı tek şey bombalar" dediğini aktardı.

Bir danışman ise "Trump usandı, ancak hala gerçekçi davranıyor. Güç kullanmak istemiyor ama geri adım da atmayacak" diye konuştu.

TRUMP İÇİN KABUS SENARYOSU

ABD'de yaklaşan ara seçimler öncesindeki bu belirsizlik sürecin siyasi ve ekonomik açıdan Trump için en kötü senaryo.

Başkan'ın danışmanları ise çözüm arayışında. Bazı üst düzey danışmanlar askeri operasyonlara dönmeden önce ekonomik baskının artırılmasını savunuyor.

Dışişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Marco Rubio konuyla ilgili bir röportajda "İran üzerindeki yaptırım seviyesi olağanüstü bir boyutta ve bu baskının daha da artırılabileceğini düşünüyorum. Dünyanın geri kalanının da rejimi taviz vermeye zorlamak için uyguladığımız bu felç edici yaptırımlara ve diğer adımlara katılmasını umuyorum" dedi.

Trump ayrıca Lindsey Graham gibi şahin isimlerle de İran'daki krizi görüşüyor.

Graham rejimin davranışlarının temel sorun olduğunu belirterek Trump'a pozisyonunu koruması çağrısında bulundu.

NÜKLEER ÇIKMAZ

İran tarafı Hürmüz Boğazı'nın açılması karşılığında gemi ablukasının kaldırılmasını içeren bir teklif sundu.

Teklifte İran'ın nükleer programının müzakereye açılması 3 maddeye taşındı.

Trump nükleer programın durdurulmasını öncelik olarak gördüğü için bu öneriye sıcak bakmıyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt başkanın kırmızı çizgilerinin hem ABD halkına hem de İran'a net bir şekilde iletildiğini vurguluyor.

Masadaki bu öneri nükleer müzakereleri ertelediği için Trump tarafından yeterli bulunmadı.

Karar aşamasında henüz somut bir adım atılmasa da nükleer silahsızlanma hedefi ABD'nin  en önemli şartı olmaya devam ediyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI HALA KAPALI

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatıp petrol tankerlerinden geçiş ücreti talep etmesi de soğuk savaş ortamını yaratan durumlardan beri.

Dünya ham petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği su yolunda ABD ordusu İran bayraklı gemileri hedef alırken  İran da ABD müttefiki gemileri vuruyor.

Bazı gemiler ablukları aşmayı başarsa da ABD yönetimi savaşta kullanılabilecek kaçak malzemeler taşıdığı iddia edilen tankerlere el koymaya devam ediyor. İran ise benzer şekilde tankerlere el koyuyor.

Trump nükleer program endişeleri giderilen yeni bir anlaşma imzalanana kadar bu deniz ablukasını kaldırmayacağını açıkça belirtti.

ABLUKANIN HEDEF LİSTESİ GENİŞLİYOR

Bu esnada ABD ablukanın hedef listesini genişletti. Eskiden öncelikli hedefler tankerler olurken Hazine Bakanı Scott Bessent finansal kuruluşları ve nakliye şirketlerinin de hedef alınacağını duyurdu.

Bu yaptırımlar Çin'deki küçük rafinerileri bile kapsayacak şekilde her açıdan uygulacak. İran ise bu hamleye ne karşılık verecek henüz bilinmiyor.

Axios'a konuşan Üst düzey bir yetkili bu durumu "Her yönden gelen maksimum baskı bulunuyor. Bu durum askeri harekat anlamına da gelebilir ancak son karar başkana aittir" sözleriyle özetledi.

Trump yönetimi bu baskının İran'ı petrol kuyularını kapatmaya zorlayacağını ve büyük bir ekonomik hasara yol açacağını düşünüyor.

Eleştirel analistler ise bu yöntemin İran'an taviz koparmaya yetmeyeceğini savunuyor.