Edebiyat tarihini düzelten imzaya rekor fiyat

Orhan Veli’nin 13 Haziran 1941 tarihinde “Türk şiirinin efendisi büyük Yahya Kemal’e” diye imzaladığı kitap komisyon dahil 508 bin TL’ye satılarak müzayedenin de en yüksek fiyata alıcı bulan eseri oldu.

Müzayedede ortaya çıkan bu sonuç, Orhan Veli imzası taşıyan bir kitabın rekor sayılabilecek bir fiyata satılması kadar Türk şiirinin iki büyük isminin ilişkilerine dair yeni bir belge niteliği taşıması bakımından da önemliydi.

Eski ve yeni Türk şiirinin temsilcileri olarak Yahya Kemal’le Orhan Veli’nin aralarının pek iyi olmadığına dair anlatılan olayı tashih eden yeni bir kanıt sunuyor bu ithaf ve imza.

Orhan Veli’nin yaşarken kitaplarına almadığı, ölümünden sonra Bütün Şiirleri toplamına dahil edilen ‘Efsane’ adlı bir şiiri vardır. Türk şiirinde sadeleşmenin öncüsü Orhan Veli bu şiiri divan edebiyatı türünde de zorlanmadan eser verebileceğini göstermek için kaleme almıştır. Hatta bir rivayete göre şiiri Yahya Kemal’e okumuş üstat da kendisine “Siz biraz daha gayret etseniz, bizi de geçeceksiniz” deyince Orhan Veli de “Aman efendim, biz bunu alay olsun diye yazıyoruz” diye ağır bir karşılık vermiştir.

‘EFSANE’ ŞİİRİNİ YAHYA KEMAL’E OKUDU MU?

Orhan Veli’nin ölümünden üç ay sonra aylık siyasi, sanat ve edebiyat gazetesi Nokta’nın 15 Şubat 1951 tarihli ikinci sayısında yayımlanan ‘Efsane’ şiirinin hikâyesi etrafında anlatılan bu olayı Mehmet Kemal şöyle aktarır:

“Orhan bir gün Boğaz Vapur’unda Yahya Kemal’e rastlıyor. Konuşmaya başlıyorlar. Yahya Kemal klasik bir şair olduğundan Garipçilerin şiirini hem önemsemiyor hem de sevmiyordu. Ne olsa vapur yolculuğu, şuradan buradan konuşulduktan sonra, söz dönüp dolaşıp şiire geliyor. Yahya Kemal

‘Yeni şiirler var mı’ diyor.

‘Var.’

‘Bir tane lütfetmez misiniz?’

Orhan nazlanmıyor.

‘Hay hay, üstadım’ diyor. Başlıyor okumaya. Orhan’ın birkaç aruz şiiri olduğunu biliyorum. Bunlardan Efsane adlı rubaisini okumaya başlıyor. ‘Çok güzel…’ diyor Yahya Kemal. Sonra duruyor, birkaç söz daha söylemek gereğini duyuyor:

‘Orhan Bey, biraz daha gayret etseniz, bu sahada bizi geçeceksiniz.’

‘Üstadım, biz bunları ciddiye almıyoruz ki, karalama olsun, alay olsun diye yazıyoruz.’

Bu cevap karşısında Yahya Kemal donup kalıyor. Oldukça da kızıyor.”

GERÇEĞİ YANSITMIYOR

Araştırmacı, yazar ve koleksiyoner Haluk Oral ilk basımı 2008 yılında yapılan Şiir Hikâyeleri kitabında bu olayı bütün ayrıntılarıyla masaya yatırıp Orhan Veli’nin yazılarına, belgelere, bazı anekdotlara ve arşivinde yer alan orijinal şiirine dayandırarak böyle bir konuşmanın mümkün olmadığını yazmıştı.

Müzayedede satılan imzalı ve ithaflı bu kitap Haluk Oral’ın o yazısında sunduğu kanıtlara bir yeni belge olarak eklendi. Edebiyat tarihinde kendine yer bulmuş haksız bir dedikodu yalanlanmış oldu.

EFSÂNE
Bir zamanlardı bu gamhânede bir dem vardı
Gece sahilde sular fecre kadar çağlardı
O çağıltıyla beraber döğünürken def ü cenk
Bir güneş dalgalar üstünde doğar rengârenk
Mavi bir gökyüzü titrerdi güzel bir histe
Rindler muğbeçeler mest bütün mecliste
Ve o hâletle bütün kahkahalar nağmeleşir
Dilde Yahya Kemal’in şarkısı Şehnâmeleşir
O gürültüyle sular çalkalanır çağlardı
Bir zamanlardı bu gamhânede bir dem vardı
Lâkin artık o hayal âlemi bir efsâne
Ses seda yok bu değil sanki o devlethâne
Orhan Veli

NEW YORK’TAN BAKSI MÜZESİ’NE

SANATÇI ve akademisyen Hüsamettin Koçan’ın kurduğu Bayburt’taki Baksı Müzesi yaz sezonunu İrfan Önürmen’in  ‘Kapsam Dışı’ başlıklı sergisiyle açtı. Mayıs ayı başında ziyarete açılan sergide Önürmen’in New York’ta gerçekleştirdiği ‘Everyday Heroes’ sergisinden seçilmiş ve yeniden kurgulanmış eserleri de yer alıyor.

İrfan Önürmen, “Geçmiş sergilerimde olduğu gibi bu sergimde de merkezde insan var. Ancak bu kez sosyal göndermelerle yüklü sembolik bir alanın yanı sıra daha içsel, ruhsal ve mistik bir katmana yöneldim” diyor.

Prof. Dr. Hüsamettin Koçan da Baksı Müzesi olarak sanatın yalnızca estetik bir deneyim üretmesini değil, insanın kendisiyle, yaşadığı çağla ve çevresiyle yeniden ilişki kurmasına aracılık etmesini önemsediklerini Önürmen’in ‘Kapsam Dışı’ sergisinin bu anlamda günümüz insanının hem toplumsal hem de içsel dünyasına dair önemli sorular ortaya koyduğunu belirtiyor.

‘Kapsam Dışı’ sergisi 3 Temmuz tarihine kadar görülebilir.