3 hafta önce
48
KANUN YAPMAK YETMEZ UYGULANMASI DA ŞART
Küresel Yetişkin Tütün Araştırması’na göre; 2008’de 15 yaş ve üzerinde yüzde 31.6 olan sigara içme oranı, 2012’de yüzde 27.1’e düştü. Ancak tablo 2012 sonrası tersine döndü ve sigara kullanımı 2016’da yeniden yüzde 31.6, 2023’te ise yüzde 34.8’e kadar çıktı.
Peki 2008- 2012 yılları arasındaki başarı neden yavaşladı?
Yanıtı, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nazmi Bilir verdi: “Tütün endüstrisinin agresif pazarlama stratejileri ve denetimlerdeki zayıflama etkili oldu. O dönem 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü yasası başarıyla uygulandı. Ancak iyi bir kanuna sahip olmak tek başına yeterli değildir. Etki için o kanunun harfiyen uygulanması da şarttır. Maalesef 2012 sonrası uygulamadaki bu kararlılık gevşedi. Şu an neredeyse sigara içilmeyen mekân yok! Denetimler yavaşlayınca işletmeler de bu işi adım adım ileri götürdüler. Oysa kapalı alanlarda sigara içmek, sigara içmeyenlerin anayasal hakkının ihlalidir.” PUFF SATIŞI YASAK AMA HER KÖŞE BAŞINDA VAR
GENÇLER arasında sigara kullanımının artıyor oluşu da önemli başlıklardan: 15-24 yaş grubunda 2012’de yüzde 19.7 olan sigara kullanım oranı, yüzde 31.9’a yükseldi.
13-15 yaş grubunda yapılan ulusal okul tabanlı araştırmalara göre; 2003’te çocukların yüzde 8.4’ü herhangi bir tütün ürünü kullandığını belirtirken, bu oran 2017’de yüzde 17.9 oldu.
KİMSE YAŞ SORMUYOR
Çocukların sigaraya erişimi de kolaydı: Yüzde 61.6’sı sigarayı market ve büfelerden satın aldığını, yüzde 73.3’ü ise sigara alırken yaşlarının sorulmadığını ifade etti.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, “Çocukların tütün endüstrisinin hedefi olduğu ve mevcut mekanizmaların da yetersiz kaldığı açık. Dolayısıyla kredi kartı ile satışının yasaklanmasından tutun kapalı dolaplarda satılmasına kadar yeni yasa üzerinde titizlikle çalışılıyor” dedi.
KALEM KUTUSUNA KADAR GİRDİ
“E-sigara” ve “puff” ürünlerinin de sigara kullanımını arttırdığına değinen Prof. Dr. Ergüder, “Türkiye’de bu ürünlerin satışı yasak. Ama neredeyse her köşe başında satılıyor. Tütün endüstrisi de bu ürünleri pazarlamak için yoğun çaba içinde. Okul çantalarına, kalem kutularına girecek kadar küçük ve renkli ürünler ürettiler” yorumunu yaptı.
BAĞIMLILIK NİKOTİNLE BAŞLIYOR
Meclis’te “suça sürüklenen çocuklar” komisyonunda danışmanlık da yapan Prof. Dr. Ergüder, sigara ile diğer bağımlılıklar arasında “sıkı ilişki” olduğunu da söylüyor: “Uyuşturucu bağımlılarının anneleri ile görüştük. Çocukların neredeyse hepsi bağımlılık yoluna sigarayla girmiş. 5 bin çocukla yaptığımız başka çalışmada ise uyuşturucu kullanan çocukların yüzde 99’unun sigara içtiğini tespit ettik. Yani uyuşturucu ve alkolle mücadele edeceksek sigarayla mücadele etmek zorundayız. Çünkü çocuklar bağımlılık serüvenine nikotinle başlıyor.” SOSYAL MEDYA VE DİJİTAL PAZARLAMA KONTROLÜ ŞART
KADINLARDA sigara kullanım oranı ise dramatik şekilde yükseliyor; TÜİK verilerine göre son 10 yılda artış oranı yüzde 38.7.
Sağlığı Geliştirme, Sigara ile Mücadele Derneği ve kongrenin de Eş Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık’a göre bu tablo tesadüf değil: “Tütün endüstrisi yeni içiciler yaratmak için gençler ve kadınlara yönelik ciddi kampanyalar yürütüyor; ince, renkli ve estetik ambalajlı, aromalı ürünler piyasaya sürülüyor. Ekonomik bağımsızlığını kazanan kadınlarda sigara kullanma eğilimi daha yüksek. Zira sigara içmek hala bir ‘statü’ göstergesi.”
E-sigara ve puff’ların en büyük tehditlerden olduğunu da değinen Prof. Dr. Açık, “Dünyada 13-15 yaş grubu çocukların 1.5 milyonu kullanıyor. Lise çağındaki gençlerde en az 1 kez deneme oranı yüzde 15, üniversite öğrencilerinde ise bu oran yüzde 26.3’e kadar çıkıyor.
Dolayısıyla çözüm sadece bireysel farkındalık yaratmakta değil, daha güçlü denetim, reklam yasaklarının uygulanması, sosyal medya ve dijital pazarlama alanlarının kontrolü ve sigara bırakma hizmetlerinin de güçlendirilmesi gerekmektedir.” SİGARAYA YENİ YASAKLAR YOLDA
Kongrenin açılış konuşmasını Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayıp Birinci yaptı: “2040’tan sonra Türkiye’nin sigara satışının olmadığı bir ülke olmasını arzu ediyoruz” dedi ve üzerinde çalıştıkları ve meclise sunulacak yeni yasa teklifiyle alakalı şu bilgileri verdi:
* Sigara artık kapalı dolaplarda, kolayca görülemeyecek şekilde satılacak.
* Japonya’daki gibi kimlikle verilecek. Böylece çocuklara satışın önüne geçilecek.
* Daha az zararlıymış gibi bir görüntü vermek için paketlerin üzerine yerleştirilen “ince”, “silik” veya “daha az tütün” gibi kavramlar kaldırılacak. Paketler standart hale gelecek.
* Yeme-içme hizmeti veren işletmelerin açık alanlarında da sigara içilmeyecek.
* Çocuk oyun alanları, park ve yürüyüş yolları ile kamu kurumları ile hastanelerde, açık- kapalı alan olmasına bakılmaksızın sigara içilmesi yasaklanacak.
* Yasakları ihlal edenlere kesilecek cezaların da ağırlaştırılması gündemde.
English (US) ·