Irak’tan 1.6 milyar dolar alacağımız var

Irak-Türkiye Petrol Boru Hattındaki anlaşmazlık nedeniyle Türkiye’ye 1 milyar 471 milyon dolarlık (yaklaşık 69 milyar lira) uluslararası tahkim davası açıp kazanan Irak, Türkiye’ye olan 1.6 milyar dolarlık borcunu ise 40 yıldır ödemiyor. 1980’li yıllarda Türkiye’nin Irak Merkez Bankası’na verdiği nakit borç ile Bekhme Barajı Projesi’nden kaynaklanan 1 milyar 613 milyon dolarlık alacağın tutarı güncel kurlarla 75 milyar lirayı aştı. Bugüne kadar alacağı tahsil edemeyen iktidarın kaybedilen tahkim
sonrası ne yapacağı merak ediliyor.

Merkez Bankası’nın (TCMB) bilançosunda bekleyen 40 yıllık alacağın 1 milyar 521 milyon 195 bin doları Türkiye’nin Irak Merkez Bankası’na verdiği nakit krediden, 92 milyon 574 bin doları Bekhme Barajı Projesi kapsamında satın alınan senetlerden kaynaklanıyor. Irak’ın baraj borcu, ENKA İnşaat’ın Irak’ta Dicle Nehri üzerinde yaptığı Bekhme Barajı işinden oluştu. Irak hükümeti ENKA’ya para yerine senet verdi, ancak ödemedi. Bunun üzerine 1986 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla bu senetler TCMB tarafından satın alındı. Böylece alacak TCMB’nin bilançosuna geçti.

TCMB KARŞILIK AYIRIYOR

Irak’ın 1 milyar 521 milyon dolarlık kredi borcu ise 1989 yılında Türkiye ile Irak arasındaki ticaret ödemelerini kolaylaştırmak amacıyla iki merkez bankası arasında yapılan anlaşmadan kaynaklandı.

TCMB, Irak Merkez Bankası’na kredi verdi ancak bir daha geri alamadı. TCMB, bugüne kadar tahsil edilemeyen bu devasa alacak
için her yıl bilançosunda karşılık ayırmak zorunda kalıyor. En son TCMB’nin 3 Temmuz 2026 tarihli bilançosunda bu alacak 75.4 milyon lira olarak yer aldı.

Türkiye Paris’te davayı kaybetti

CHP Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Irak-Türkiye ham petrol boru hattına ilişkin uluslararası tahkim kararının iptali için Paris İstinaf Mahkemesi'nde açılan davanın kaybedildiğini açıkladı ve “AKP, Paris davasını kaybetti. 1 milyar 471 milyon dolarlık tahkim cezasının ödenmesi için geri sayım başladı” dedi. 1.6 milyar doları aşan alacağın 40 yıldır tahsil edilememesi tarihi ve konjonktürel nedenlere dayanıyor. Kesinleşmiş alacak Körfez Savaşı, Birleşmiş Milletler yaptırımları ve Irak’ta yaşanan uzun yıllara yayılan siyasi istikrarsızlık nedeniyle tahsil edilemedi. Ancak bu alacak hukuken varlığını koruyor.