2 saat önce
43
İsrail Orta Doğu’da saldırgan tutumunu sürdürürken diğer yandan ekonomik olarak dar boğazdan geçiyor. Tel Aviv yönetimi askeri harcamalar için 827 milyon dolarlık acil durum bütçesini onayladı. Peki İsrail’in ekonomik gücü bu saldırgan tutumu sürdürebilmesi için daha ne kadar yetecek? Hacı Bayram Veli Üniversitesi Doç. Dr. Levent Ersin Orallı, CNN TÜRK yayınında değerlendirdi.
Doç. Orallı şu ifadeleri kullandı;
2 yıl süresince bir katliam vardı. Şu anda da kâğıt üstünde asimetrik bir savaş var. Tabii şüphesiz çok daha büyük dramatik yönleri var. İnsani yönü var, hukuki yönü var, manevi yönü var, dramatik bir yönü var. Ama galiba bunun bir de iktisadi boyutu var. Bundan öncesinde Gazze çatışmalarından ve bir katliamdan önce İsrail'e kişi başına düşen gelir 47.000 dolar seviyesindeydi. Geçen ay yapılan hesaplamalara göre bu rakam 17.000 dolara kadar düşmüş.
Yani bir ülke düşünün. Ülke ekonomisinin %60'ı çökmüş durumda. Çünkü iktisadi bir durum yok. Alabileceğiniz, satabileceğiniz, harcama yapabileceğiniz bir alan yok. Günlerinizi, haftalarınızı, aylarınızı sığınaklarda geçiriyorsunuz. Sokağa çıktığınız an alışveriş dediğiniz kabiliyetin bir manası olmuyor. Acaba nereye bomba düşecek diye bir ağır belirsizlik içerisindesiniz. Yurt dışından herhangi bir turistin ağırlanamadığı bir İsrail'den bahsediyoruz.
Takriben 1 milyon insanın İsrail'i terk ettiği bir İsrail'den bahsediyoruz. Son 3 yıllık periyot içerisinde. Dolayısıyla nüfus azalıyor. Kullanım alanları azalıyor. Tarım yapılamıyor. Hayvancılık yapılamıyor. Doğrudan yabancı sermaye yatırımı alamıyorsunuz. Borsanız asla güven vermiyor. Siyasal iktidarınızdan nefret ediliyor. Güven iklimi ortadan kalkmış durumda. Bu çatışmaların çok daha büyük çaplı yansımaları İsrail'de olacaktır.
Finans çevreleri ABD'de büyük yatırımcı olan Yahudi sermayedarlar olmasa bugün zaten İsrail iktisadından bahsedemezdik. İsrail ekonomisi çoktan beyaz bayrağı sallamaya başlamıştı. Ama suni anlamda, manipülatif anlamda hala milyar dolarlar yağmaya devam ediyor. Bir ülke düşünün. Devlet bütçesinin %40'ı savunmaya aktarılıyor. Yanlış söyledim. Savaşa aktarılıyor, katliama aktarılıyor. Kan, kim ve nefrete aktarılıyor. Savunma böyle bir şey değil. Savunmanın ne olduğunu Türkiye örneğinden biz gayet iyi biliyoruz. Bununla beraber İsrail olmayacağını bildiği, kazanamayacağını bildiği her türlü çatışmadan iktidarını ayakta tutmayı başardığı için asla geri durmuyor.
Bu iş bittiğinde, ki bir gün bitecek, ateşkes olduğunda, barışla beraber sınırlar belli olduğunda, İsrail ekonomisinin ayağa kalkmasının çok kolay olmayacağını, dışarıya göç vermeye devam etmek zorunda olduklarını düşünüyorum. Çünkü ne sanayi kaldı,ne turizm kald, ne hizmet sektörü kaldı ne de güven duyulabilen bir iktidar, güven duyulabilen bir alan kaldı.
Özellikle Avrupa ekonomisiyle olan güçlü entegrasyon bağı bundan 2,5 yıl kadar önce tamamen çöktü. Bu manada yapacağınız serbest ticaret anlaşmaları artık İsrail kolay kolay ayağa kaldıramaz. Netanyahu sonrasını şimdiden düşünmek zorunda olan bir İsrail var.
English (US) ·