NATO’nun iki ucu ve yeni Avrupa düzeni

Macaristan seçimleri, “zoraki Avrupa ittifakı” olarak tanımladığım yeni düzenin işaret fişeği olarak görülebilir.

Her ülkenin iç koşulları kendi içinde farklılık taşısa da 16 yıllık Viktor Orban iktidarının sona ermesi Avrupa Birliği içinde birleştirici ve yapıcı yeni bir dalga yaratabilir.

Fransa’da 2007’de Sarkozy’nin iktidarıyla başlayan Avrupa’nın sağ dalgası, büyük göçmen kriziyle harmanlanıp 10 yıl içinde korkutucu şekilde birçok ülkede aşırı sağ dalgaya dönüştü.

Şimdi Macaristan seçimlerini kazanan Peter Magyar, merkezi bir sağ alternatif olarak yeni bir akım yaratabilir.

Trump yönetiminin Avrupa’yı adeta ezen tutumuna ve yaşanan enerji krizine karşı AB’nin önünde iki yol görünüyor:

m Ya aşırı sağın tuzağına düşmek... Bu açıkça birliğin sonunu getirir.

m Ya da Macaristan seçimlerinin gösterdiği gibi daha kapsayıcı ve birleştirici bir AB’ye dönüşmek.   

  Temsili yapay zekâ görseli.

ZELENSKİ’NİN ÇIKIŞI

Bu süreçte Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski’den ilginç bir çıkış geldi: “Eğer ABD, NATO’dan çekilecekse Avrupa güvenliği sadece AB’ye kalacak. Bu durumda Birleşik Krallık, Ukrayna, Türkiye ve Norveç AB üyesi olmalı.”

Zelenski bu pozisyonunu tamamen Rusya’ya karşı alsa da AB’nin ve NATO’nun geleceği açısından önemli bir noktaya da değiniyor.

Ukrayna’nın mevcut koşullarda NATO’ya girme ihtimali pek yok. Ben Trump’a rağmen ABD’nin NATO’dan çıkacağını da düşünmüyorum.

Aksine bugün NATO’nun Avrupa savunmasının belkemiğini ittifakın kuzey ve güney uçlarını tutan iki ülke, İngiltere ve Türkiye oluşturuyor.

Her iki ülke de AB üyelerinin çoğunluğunun aksine NATO’da yeni inisiyatifler ve askeri işbirliğiyle ortak savunma planına önemli katkılar veriyor.

Avrupa Birliği için en iyi senaryo, önündeki bu tabloyu dikkate alarak yenilikçi ve daha genişleyici bir tutum almak.

Macaristan seçimleri, birlik açısından bir fırsat.

Aksi halde son 10 yılda çatırdayan gemi bu yükü daha fazla taşıyamayabilir.

ABD, ÇİN DONANMASINI KARŞISINA ALACAK MI 

ABD’nin Hürmüz ablukasını yeniden masaya dönmek için bir hamle olarak yorumlamak mümkün.

Bunun gerçek bir abluka mı yoksa askeri bir blöf mü olduğu ABD’nin Çin tankerlerine karşı alacağı tavırla netleşecek.

Dün öğlen saatlerinde ablukaya rağmen iki Çin tankerinin Hürmüz Boğazı’nı geçtiği haberi geldi. Beklenen de buydu.

Aksi durum savaşın tamamen raydan çıkmasıyla sonuçlanabilir. 

Amerikan donanması Çin’e ait bir tankere el koymaya çalışırsa (ki düşük bir ihtimal) Yemen’in karşısında bulanan Cibuti’deki devasa Çin üssünden donanma gemilerinin bölgeye sürülmesi gündeme gelir.

İşte bu senaryo, çatışmayı bambaşka bir noktaya taşır.

AB İÇİN VIII. HENRY GÖREVE

2016’da yapılan referandumla Avrupa Birliği’nden ayrılan Birleşik Krallık, bugünlerde yeniden birliğe demir atma çabası içinde.

Brexit hükümetleri döneminde yaşanan ekonomik faturanın ardından iki sene önce iktidara gelen İşçi Partisi, AB ile daha yakın işbirliği sözü vermişti.

Rusya ve İran savaşlarının tetiklediği enerji krizi, İngiltere’yi tekrar AB konusunda “ciddi düşünmeye” itti.

Hatta Starmer hükümeti, şu ara AB ile ortak pazarı tekrar kurabilmek için Parlamento yetkilerini kısıtlayan tarihi bir adım atmaya hazırlanıyor.

“VIII. Henry yetkileri” denen uygulamaya göre bir konuda yapılan bir yasa daha sonra Parlamento denetiminde olmayan kararnamelerle değiştirilebiliyor.

Starmer da AB ile ilişkileri hızlandırmak için bu formüle sarıldı.

Tabii ki muhalefet bunu hükümetin AB’ye geri dönmek için Brexit referandumunu ve Parlamento’yu baypas etmesi olarak yorumladı ve ortalığı ayağa kaldırdı.

VIII. Henry, İngiltere tarihinde epey devrimci bir kral.

Eşi Kraliçe Catherine ile boşanmasına izin vermeyen Papa’ya kızıp koca ülkeyi Katolik dünyasından çıkartarak Anglikan Kilisesi’ni kurmayı başarmasıyla tanınıyor.

Şimdi 500 yıl sonra Henry’nin hayaleti AB’den kavga dövüş çıkan İngiltere’nin tekrar birliğe dönmesi için İngiliz Parlamentosu koridorlarında dolanıyor.

İNGİLİZCEYE ‘KOLAY GELSİN’ TAKVİYESİ

Türkçedeki bazı ifade ve kalıplar benzersiz. “Kolay gelsin” bunlardan biri. Diğerkâmlığın ve empatinin enfes bir ifadesi olan bu sözün İngilizcede tam karşılığı yok.

Yurtdışında yaşarken sokakta gördüğünüz iş yapan birine “kolay gelsin” diyememek bir eksiklik yaratıyor.

Uzun süre Türkiye’de yaşadıktan sonra evlerine dönen yabancılar da bu eksikliği hissediyor. Monocle dergisinin İstanbul muhabiri Hannah Lucinda Smith, geçen gün bu konuda harika bir yazı yazdı.

Londra’ya döndüğünde “kolay gelsin” diyememenin sıkıntısını çeken Smith, yan bahçede çalışan bir işçiyi görünce bu sözü bire bir çevirerek “May it come easy” diye seslenmiş.

Tabii İngilizcede bu çeviri Star Wars’un meşhur “Güç seninle olsun” (May the force be with you) temennisi gibi anlamsız bir kalıp oluşturuyor.

Zaten bahçede çalışan işçi de Smith’e uzaylı görmüş gibi bakmış.

Smith, “Madem İngilizce çevirisi olmuyor bu kalıbı Türkçe olarak alalım” önerisinde bulunuyor. Bence nefis bir öneri.

İngilizceye Türkçeden geçen kelimeler ve kavramlar var. Son zamanlarda epey yaygın kullanılan ve Oxford sözlüğüne de giren “kısmet” bunlardan biri.

Ne diyelim belki “kolay gelsin” de yaygınlaşıp İngilizcedeki bir boşluğu doldurabilir. Kısmet!