Şehirlerde yeni dönem: 5 yıllık akıllı şehir planı

Türkiye'nin 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı ile şehirlerin dijital dönüşümü için 5 yıllık yol haritası oluşturuldu. 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında strateji ve yol haritaları hazırlanacak, 2028'e kadar en az 50 akıllı şehir uygulaması hayata geçirilecek. 2030'da akıllı şehir teknolojilerinde yüzde 80 yerli üretim hedeflenirken, 500 girişimci şirket desteklenecek. Akıllı aydınlatma, sensörler, yapay zekâ, afet erken uyarı sistemleri ve mobil uygulamalarla şehir yönetiminin dönüştürülmesi planlanıyor.

Şehirlerin çehresini değiştirecek 5 yıllık yol haritası belirlendi. “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” ile ilgili Cumhurbaşkanı Genelgesi, Resmî Gazete’de yayımlandı. Yeni planla belediyecilikten trafik sistemlerine, atık yönetiminden enerji kullanımına kadar pek çok alanda en az 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirilmesi hedefleniyor.

Genelgede, “Başta akıllı şehir dönüşümü, veri yönetimi ve yapay zekâ destekli karar alma mekanizmaları olmak üzere akıllı şehir hizmetlerinin entegrasyonuna ve dijital şehir yönetimi konularına öncelik verilecektir.” ifadeleri kullanıldı.

4 STRATEJİK AMAÇ, 8 HEDEF, 32 EYLEM

Eylem planında uygulamaya, izlemeye ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı yer aldı. İlk aşamada Türkiye genelindeki belediyelerin akıllı şehir dönüşümüne hazırlanması planlanıyor.

81 İLİN TAMAMINDA YOL HARİTASI HAZIRLANACAK

2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Ayrıca her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak. 2027 yılında ise büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek. Böylece toplam 268 belediyede coğrafi bilgi sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak.

2028’DE EN AZ 50 UYGULAMA SAHADA

Planın önemli hedeflerinden biri de uygulamaların doğrudan şehir yaşamına yansıtılması olacak. 2028 itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada hayata geçirilmesi hedefleniyor. 2030'da ise akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak. Sektörde 500 girişimci şirket desteklenecek ve sürecin hukuki altyapısını oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu yürürlüğe girecek.

AFETLERE KARŞI AKILLI SİSTEMLER

Yeni yol haritası kapsamında afetlere hazırlık da güçlendirilecek. Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmaları geliştirilerek afetlere karşı hazırlığın artırılması planlanıyor. TOKİ de kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini doğrudan “akıllı bölgeler” yaklaşımıyla bütünleştirecek. Yeni yaşam alanlarının yeşil enerjiyle çalışması, su ve enerji kayıplarının ise sensörlerle anlık olarak tespit edilmesi hedefleniyor. Böylece çevreye duyarlı tasarımların yaygınlaştırılması planlanıyor.

AKILLI AYDINLATMA VE VATANDAŞ KATILIMI

Şehirlerde akıllı sokak aydınlatmaları kullanılarak enerji tasarrufu sağlanacak. Vatandaşlar ise mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere iletebilecek. Böylece vatandaşların şehir yönetiminde daha doğrudan söz sahibi olması hedefleniyor.